82958061_2943489032369961_99883903317180

Kayığımızın Arması 
Sakoleva

Kayığımızın ana yelken arması Sakolevanın öyküsü ve kullanacağı diğer armalar

Kayığımızın Ana Arması - Sakoleva

Kayığımızın armasının yapımıyla ilgili fotoğrafları biraz aşağıda görebilirsiniz. 

10171006_972940362723289_314479797503666

Yelkenlimizin ana arması sakoleva. Sakoleva hem yelkenin hem de bu yelkenle yapılan armanın adı. Soldaki Yunan tırhandilinde en basit biçimiyle bir sakoleva arma görülüyor.

 

Sadece Ege'ye özgü değil bu arma. Hem Marmara hem de Karadeniz'de kullanılmış.  

Armayı ben (Timuçin Binder, projenin tasarımcısı) yapacağım. Yirmi küsur yıldır özellikle Ege bölgesinin yelken çağı armalarını araştırıyorum. 

Halat ve tel örmeye çok erken yaşta başladım. İşin uzmanı olduğum iddiasında değilim ama dün de girmedim bu alana. 

Sabit armamızın direk ve benzeri ahşap bileşenlerini ustamız İsmail Bilge yapacak. Makaralarımızı da projeye destek olarak Giresun'dan Murat Gül Usta üstlendi.  

 Foto Naftotopos adlı Yunan sitesinin arşivinden.

Sakoleva armayla ilgili daha fazla bilgi için: 

Geleneksel arma yapacağımız için elden geldiğince geleneksel yöntemlere bağlı kalmaya çalışacağız.

 

Malzeme olarak da, gerekmedikçe kendir halatlarla sınırlayacağız kendimizi. Makaralarımız ve diğer arma aksamımız ahşap olacak. 

Projemiz sakoleva arma ve türevleriyle başlayacak. Hem yukarıdaki hem de soldaki (telefonda üstte ve altta) eski fotoğraflar sakoleva armanın en basit biçimlerini gösteriyor. Ana yelken ve bir baş yelkeni (trinket de denebilir). 

Genelde kayığımız bu armayla dolaşacak. Ama hareketli bastonu da olacak. Bastonu kullandığımızda armamız en baştaki bölüm görselindeki gibi olacak. 

Ama sakoleva armanın gabyalı, yani kare yelkenli versiyonunu da deneyeceğiz. 

 

Daha sonra diğer armaların da henüz olmayan bileşenlerini inşa edip ve yelkenlerini diktirip onları da çalışacağız.  

Aktarma

 Foto Naftotopos adlı Yunan sitesinin arşivinden.

Armanın ana unsurları bir direk ve bu direğe çapraz tutturulmuş bir gönderdir. Direk öne yatık veya dik olabilir. Sakoleva gönderi direğe gönderin topuğuna çok yakın mesafeden bağlanır. Bazen de bağlanmaz.

Projemizin hedeflerinden biri yelken çağının farklı armaları üzerine deneysel çalışmalar yapmak. Bunun için ana armamıza ek farklı armalar da kullanacağız. Yani bir armayı söküp yerine diğerini takacağız. 

Armalarda direk yeri armadan armaya değişebiliyor. Ayrıca bazı armalarda düz bazısında da öne eğik direk kullanılmış. Bu sebeple iki farklı direk yeri belirledim.

 

Aşağıdaki fotoğraflarda direk yerlerini kabaca belirttim. Öylesine çizmedim haliyle. İlk önce elimde metre kayığın içinde çalıştım. Bu iki yerin deneyeceğimiz tüm armalar için yeterli olacağını düşünüyorum. 

Direk_Yerleri
Direk_Güverte_Iskaçaları.jpg

Soldaki (telefonda en üstteki) fotoğraf yandan direk yerlerinin nereye geleceğini gösteriyor. Eğik direği daha başa yakın kullanacağım. Sağdaki (telefonda hemen üstteki) fotoğraf hangi kemerelerden geçeceklerini gösteriyor. Hem eğik direğin hem düz direk için kullanılacak kemere başa yakın olan. Burada kemere aralığı diğerlerinden daha fazla. Böylece her iki konfigürasyon da kullanılabilecek..

Kullanacağımız Sakoleva Armalar

Sakoleva _Basit
Sakoleva_Floklu
Sakoleva_Gabyalı

Üç farklı sakoleva arma kullanacağız: Basit Sakoleva, Floklu Sakoleva, Gabyalı Sakoleva. Denize indiğimizde bu armaların tüm aksamı hazır olacak ama her zaman hepsini kullanmayabiliriz. Bazen gabya çubuğunu aşağı indireceğiz, bazen de bastonu içeri alacağız. Gerekirse arkadaki bocurumu da sökebileceğiz. 

WhatsApp Image 2022-01-25 at 19.19.22 (9).jpeg

Genelde bu hesaplama geometrik oluyor. Yana bir örnek koydum.

 

Tabii kayığın yelken planlarının her rüzgar kuvveti için hazırlanması gerekiyor.

 

Örneğin, bir tek baş ve kıç yelkenlerle gitmesi de gerekebilir. O zaman da dengeli gitmeli.  

 

Burada haliyle ne kadar yatacağını da hesaplamak gerekiyor.

 

Kayığımız enli ve bordalarımız yüksek olacak. O yüzden rahatım. Bir tek camadan yerlerini hesaplamam gerekiyor. 

 

Sonuç olarak çiziyor, hesaplıyor, sonra aynı şeyi tekrar başka bir versiyon için yapıyorsunuz.

 

Bilgisayarda daha hızlı olur diyebilirsiniz. Biliyorum. Ama acelem yok. Niye enerji tüketeyim elimle yapabilecekken?

 

Ayrıca bu şekilde beynim daha çok çalışmış oluyor.

 

Bir de düz direk için yaptım bu hesapları. 

Kayığımızın Kullanacağı Diğer Yelken Armaları

Kare.jpg

Kayığımız ana armasına ek olarak başka armalarla çalışmalar da yapacak. Bu sebeple kayığımızı tasarlarken iki farklı direk yeri ayırdık. Biri daha başa yakın, diğeri de daha ortaya doğru. 

Böylece yöremizde yelken çağında var olmuş tüm armaları denemeyi düşünüyoruz. En başta da latin arma ve çeşitli versiyonları. Ardından pıraçera ve kare armalar. Zamanı geldikçe bu sayfada bu armalara da yer vereceğiz.

Her ne kadar aynı direği kullanmaya çalışacaksak da, fazladan başka aksamlar yapmamız gerekecek. Örneğin, sakoleva armamızın gönderi epey uzunsa da yine de o dönemin latin serenlerinin boyuna yetişemiyor. Dolayısıyla, en azından bir latin sereni yapmamız gerekecek. 

Kayığımızın Armasının Yapımı

Kayığımızın armasını ben (Timuçin Binder) yapıyorum. Hem gerekli arma planlarını hem de teknik kısmını. Direk, gönder, gabya çubuğu

ve gabya serenini İsmail Bilge Usta yaptı. Cİvadra (baston) ve mayistra serenini (ana seren) ben yapacağım. Ahşap aksamın zımparasınaysa gönüllülerimizden  Aslı Parlak ve Ebru Çavuşoğlu üstlendi. Makaralarımızdaysa hem eski makaraları dönüştürüyoruz hem de Giresun'dan Murat Gül Usta bize ham olarak bir takım makaralar gönderdi. Bir tek dillerini takacağız. Henüz sabit armaya başlamadık ama orada da gönüllü arkadaşlarla birlikte çalışacağımı düşünüyorum.