Ne yapmaya çalışıyorum? Bir yelkenli. Ama 1930’ların yelkenlisini. Hem gövde hem de yelken olarak. Aşağıdaki ilk fotoğraf bir filmden. O tarihlerde Bodrum’un karşısındaki İtalyan adası Kalimnos’ta çekilmiş bir filmden. Burada Yunan yelkenlilerini görüyoruz. Bodrum’da da olmuş bu yelkenliler ama kimse film çekmemiş. Hedefim sağdaki yelkenli. Burada yelkenli sözcüğü önemli. Eskiyi canlandırmak deyince sık sık gövde geliyor akla. Yelken atlanıyor. Oysa yelkenli deyince ilk akla

Baştan vereyim cevabı: yerel yelkenlerimize sahip çıkarak. Özel bir yelkenli yapıyorum. Bir sakoleva tırhandil. Tırhandili biliyoruz çoğumuz da sakoleva ne? Yelkenin ve de armanın adı. Ege'nin Yarım Latin armalı çırnığı Aynı gövdenin üzerine farklı yelkenler açılabilir. Geçmişte birçok yelken türü kullanmış tırhandiller: Sakoleva, latin, pıraçera ve randa. Sanırım bu dördünden bir kısmımız latin ve randa terimlerine aşina olabilir. Diğer ikisi, sakoleva ve pıraçera, muhtemel

Ege Denizciliğinin en eski adaları Bodrum'un hemen dibinde. En az 9000 yıl, belki 10.000 yıl öncesine giden adalar. Çok etkileyici.

Yaşlı ahşap makaralar. Eski diye bir kenara atılmış ahşap yelkenli makaralarının yeniden kullanımı.

Bu yazı kayık1934 projesinin sakoleva tırhandil kayığının yelken armasıyla ilgili. Armanın temel bileşeni sakoleva gönder anlatılıyor.

Projemiz antikçağ yıldız seyrini çalışmayı da içeriyor. Bu yazı antikçağ yıldız seyri ile Argo Navis, Orion ve Sirius'la ilgili.

Ege'nin geleneksel denizcilik geçmişinden pek bilinmeyen ve neredeyse tamamen unutulmuş bir yelken arması: Çifte Sakoleva.

Yelken armalarıyla ilgili yanlış, hatta saçma bir bilgi var: “Kare yelken orsa gidemez”. Oysa bütün yelkenler gider.

Böyle bir soru sormuştum. Yanıt her ikisi. Yelken armalarının tarihinde en büyük sorunlardan biri bu. Terimler kültürden kültüre değişiyor. Fotoğraftaki arma İngilizce konuşulan dünyada, hatta Kuzey Avrupa’nın tamamında brigantin olarak adlandırılırken, Akdeniz dünyasında bazı geleneksel denizcilik kültürlerinde uskuna olarak adlandırılabiliyor. Dolayısıyla her iki yanıt da doğru. Brigantinde pek sorun çıkmayabilir. Bilenler için evet bu bir brigantin. Ama uskuna deyince iş k

Geleneksel yelken çağı denizciliğini anlayacaksak, sadece terimleri değil, onların ardındaki algısal dünyayı da kavramalıyız.

Geleneksel denizcilik aşkı ve bilgisiyle öne çıkan, Türkiye'nin bu alanda bence en önemli isimlerinden Cem Gür'ü kaybettik bir süre önce.

Konumuz direklerin adları ve ana yelkenin yeri. Ayrıca bir de yelken çağının direk türleri.

İlginç bir fotoğraf çıktı karşıma. İngilizcede tall ship denen yelkenlilerden. Düzgün bir çevirisi oldu mu Türkçeye bilemiyorum, ben yüksek direkliler terimini tercih ederdim. Çünkü burada tall sözcüğünden kastedilen direğin yüksek olması ve zor olan da yüksek direğe geçiştir. Çünkü arma iyice karmaşıklaşır. İlk önce arma teriminden başlayayım. Bilmeyenler için arma, motorsuz çağda deniz aracının motorudur. Fotoğrafta kırmızının içine aldığım kısım bir yelkenlinin armasıdır,

Geleneksel yelkenliler nasıl korunur konusu giderek daha çok konuşulur oldu. Ama genelde nesne olarak korunmaları üzerinde duruluyor. Sadece gövdeler konuşuluyor. Oysa hedef geleneksel denizciliğin yaşatılması olmalı. Ancak o zaman geleneksel yelkenliler ve gövdeleri de korunacaktır. Denizcilikleriyle yaşatılmaz, yani kullanılmazlarsa eninde sonunda sadece müzelik veya seyirlik olacaklardır. Bu yüzden Kayık1934 projesinde temel önceliğimiz geleneksel denizcilik, yani bir gele

Arma yelken çağının motorudur. Arma, arma diyoruz da bilmeyenler için nedir bu arma? Rüzgârın işe dönüştürülmesidir. Yelkendir sonuçta rüzgârı işe dönüştüren ama armasız bir yelken bayrak gibi dalgalanır rüzgârda, hiçbir işe yaramaz. Yelken işe yaramazsa, en iyi gövdeyi yapın fark etmez, o gövde hiçbir yere gitmez. Gövde kadar önemlidir arma. Arma, yelkenin kontrol altına alınıp rüzgâr enerjisinin işe çevrilmesini sağlayan aksam ve donanımların tamamıdır. Yani ipler, teller,

Yelken çağı denizciliğinin en önemli unsuru haliyle yelken armalarıdır. Bugünün denizciliğinde motor neyse o dönemde de yelken arması odur. Vurgulamak istiyorum, yelken değil, yelken arması. İkisi aynı şey değil. Yelken arması bugünün yelkencisine bile hazır gelir ve çok kafa yormasına gerek yoktur. Ancak ciddi yelken yarışçıları performanslarını arttırmak için arma sorularına kafayı yoruyorlar. Yelken çağı denizcilerinin motorları olmadığından, manevralarının güç kaynağı sad

Kayık1934 projemiz her geçen gün biraz daha şekilleniyor zihnimizde. Sakoleva tırhandilimizin yapımı ilerledikçe yeni ihtimaller, yapılabilecekler beliriyor. Tanımlarımız, neye ne dediğimiz belirginleşiyor, hedeflerimiz netleşiyor. Daha çok düşünüyor, daha çok derinleşiyoruz. Projeye tekrar bakmakta yarar var dolayısıyla. Geleneksel denizcilik ve geleneksel yelkenliler projemizin temel konusu. Yerleşmiş bir terim ama ne kadar biliyoruz ne anlama geldiğini? Eski ve güzel ahşap

“Çünkü,” demiş Walter Benjamin, “bugünün dünyasının ilgilenmediği geçmişe dair her imge, geri dönüşü olmayacak şekilde kaybolma tehdidi altındadır.” Kayık 1934 projesi bir bakıma geçmişe yolculuk ya da geçmişin bugüne yolculuğu. Projemizin, Geleneksel Denizcilik Araştırmaları ardındaki temel ilke Walter Benjamin’in düşüncesinden farklı değil: Geçmişin tamamen kaybolmasını önlemek. Kimisi tamamen geleceğe dönüktür. Kimisiyse geçmişe gömülüp kalmıştır. Oysa her ikisini uygun şe